Kinh nghiệm học tập, làm việc và kiếm tiền online cho dân IT
admin
Kinh nghiệm học tập, làm việc và kiếm tiền online là chủ đề chúng tôi được hỏi nhiều nhất từ các bạn đang làm remote trong ngành công nghệ. Mấy năm gần đây, đội ngũ bên mình cũng chuyển gần như hoàn toàn sang mô hình làm việc từ xa. Ban đầu ai cũng hào hứng vì được tự do sắp xếp giờ giấc. Nhưng chỉ sau vài tháng, không ít bạn trong nhóm rơi vào tình trạng mất phương hướng, học một chút, làm một chút, cuối ngày chẳng nhớ mình đã làm được gì. Bài viết này là những gì chúng tôi rút ra được sau thời gian thử và sai, hy vọng giúp bạn rút ngắn giai đoạn loay hoay đó.
Chúng tôi sẽ không nói chung chung kiểu “hãy tự giác hơn” hay “hãy quản lý thời gian tốt hơn”. Những lời khuyên như vậy đúng nhưng vô dụng nếu không có cách làm cụ thể đi kèm. Dưới đây là cách bên mình tổ chức việc học, việc làm và cả việc kiếm thêm thu nhập ngoài giờ, dựa trên trải nghiệm thật của từng thành viên trong đội.
Vì sao dân công nghệ cần kinh nghiệm học tập, làm việc và kiếm tiền online bài bản
Ngành công nghệ có một đặc thù ít ngành nào có: kiến thức cũ hết hạn rất nhanh. Một framework hot năm nay có thể bị thay thế sau hai, ba năm. Vì vậy, với dân IT, học không phải việc làm thêm cuối tuần mà gần như một phần công việc chính. Điều này khiến việc phân bổ thời gian giữa học, làm và nghỉ ngơi trở nên khó hơn nhiều so với các ngành nghề khác.
Song song đó, làm việc từ xa lại mở ra cơ hội kiếm tiền online mà trước đây ít người nghĩ tới. Một bạn lập trình viên có thể vừa làm full-time cho công ty, vừa nhận thêm dự án freelance, vừa xây kênh chia sẻ kiến thức để có thu nhập thụ động. Nghe thì hấp dẫn, nhưng nếu không có kinh nghiệm quản lý, rất dễ ôm đồm quá tay rồi kiệt sức giữa chừng. Đội ngũ chúng tôi từng chứng kiến một bạn nhận cùng lúc ba dự án ngoài giờ, kết quả là dự án chính bị trễ deadline, còn các dự án phụ cũng làm không ra hồn.
Sắp xếp lịch học và làm việc song song sao cho không đuối sức
Cách bên mình áp dụng là chia một ngày làm việc thành ba khối rõ ràng: khối việc quan trọng nhất buổi sáng, khối việc phối hợp với team giữa ngày, và khối học tập vào cuối ngày hoặc sáng sớm hôm sau. Việc cố định khung giờ học giúp não bộ quen dần, không còn cảm giác phải “cố nặn” thời gian ra để học như trước.
Một điểm chúng tôi muốn nhấn mạnh: học online hiệu quả không nằm ở việc học bao nhiêu giờ, mà nằm ở việc chọn đúng nguồn học và giữ được sự tập trung trong thời gian đó. Nhiều bạn trong nhóm từng đăng ký hàng loạt khóa học rồi bỏ dở vì tham lam, học dàn trải quá nhiều thứ cùng lúc. Sau này bọn mình rút kinh nghiệm, mỗi giai đoạn chỉ tập trung một kỹ năng, học xong áp dụng ngay vào công việc thật thì mới nhớ lâu. Nếu bạn đang phân vân giữa các hình thức học trực tuyến, có thể tham khảo thêm cách học online hiệu quả mà chúng tôi từng tổng hợp, trong đó có khá nhiều mẹo phù hợp cho người vừa đi làm vừa học thêm.
Ngoài ra, việc ghi chú lại tiến độ học mỗi tuần cũng giúp ích rất nhiều. Không cần công cụ phức tạp, một file Notion hay Google Sheet đơn giản ghi lại “tuần này học gì, áp dụng được gì” là đủ để bạn nhìn thấy sự tiến bộ của bản thân, thay vì cảm giác học mãi mà không thấy kết quả.
Bộ công cụ và không gian làm việc chúng tôi khuyên dùng
Làm việc từ xa lâu dài đòi hỏi một không gian làm việc riêng biệt, dù chỉ là một góc nhỏ trong phòng. Chúng tôi nhận thấy những bạn có bàn làm việc cố định, tách biệt với chỗ ngủ, thường giữ được sự tập trung tốt hơn hẳn so với những bạn làm việc ngay trên giường hay sofa.
Về công cụ, nhóm bên mình không chạy theo trào lưu dùng quá nhiều app quản lý công việc. Thực tế chỉ cần ba loại công cụ là đủ cho phần lớn công việc lập trình và học tập từ xa:
- Một công cụ quản lý task theo tuần, để nhìn tổng quan việc cần làm thay vì nhớ trong đầu.
- Một công cụ ghi chú nhanh để lưu lại ý tưởng, đoạn code hay hay tài liệu tham khảo ngay khi vừa nghĩ ra, tránh quên mất.
- Một công cụ họp trực tuyến ổn định, vì với dân remote thì một buổi họp bị giật lag có thể làm hỏng cả buổi làm việc.
Chúng tôi cũng khuyên nên đầu tư một chút cho tai nghe chống ồn và màn hình phụ nếu ngân sách cho phép. Đây không phải chi tiêu xa xỉ, mà là khoản đầu tư giúp giảm mệt mỏi khi phải nhìn màn hình laptop nhỏ suốt tám tiếng mỗi ngày.
Biến thời gian rảnh thành nguồn thu nhập online thực tế
Sau khi đã ổn định được nhịp học và làm, nhiều bạn trong đội ngũ bắt đầu tìm cách kiếm thêm thu nhập ngoài giờ. Với dân công nghệ, có khá nhiều hướng đi khả thi mà không cần bỏ công việc chính: nhận dự án freelance nhỏ, viết blog kỹ thuật có quảng cáo, hoặc làm video chia sẻ kiến thức trên các nền tảng mạng xã hội.
Một hướng mà chúng tôi thấy khá nhiều bạn trẻ trong ngành đang thử nghiệm là làm nội dung ngắn. Nếu bạn có kỹ năng trình bày tốt và biết cách diễn giải kiến thức công nghệ dễ hiểu, việc quay video chia sẻ mẹo nhỏ hoàn toàn có thể mang lại thu nhập đều đặn. Chúng tôi từng viết khá chi tiết về hướng đi này, bạn có thể xem thêm cách kiếm tiền nhanh với YouTube Shorts nếu muốn thử sức với định dạng video ngắn, vốn khá phù hợp với người bận rộn vì không tốn quá nhiều thời gian sản xuất.
Điều quan trọng khi bắt đầu kiếm tiền online là đừng kỳ vọng có kết quả ngay tháng đầu. Một bạn trong nhóm bên mình mất gần bốn tháng kênh mới bắt đầu có lượt xem ổn định, và phải đến tháng thứ bảy mới có thu nhập đáng kể. Kiên nhẫn và đều đặn quan trọng hơn nhiều so với việc cố gắng làm thật nhiều trong thời gian ngắn rồi bỏ cuộc.
Giữ kỷ luật và tránh kiệt sức khi làm việc từ xa dài hạn
Làm việc từ xa lâu năm, chúng tôi nhận ra kẻ thù lớn nhất không phải là thiếu công cụ hay thiếu kiến thức, mà là sự mất ranh giới giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Khi nhà cũng là văn phòng, rất dễ rơi vào tình trạng làm việc bất kể giờ giấc, rồi sau đó kiệt sức và mất động lực hoàn toàn.
Bên mình có một quy tắc nhỏ: hết giờ làm là tắt hẳn thông báo công việc, kể cả khi task chưa xong. Nghe có vẻ thiếu trách nhiệm, nhưng thực tế lại giúp năng suất ngày hôm sau tốt hơn hẳn. Não bộ cần thời gian nghỉ thật sự để xử lý và ghi nhớ những gì đã học, đã làm trong ngày.
Chúng tôi cũng khuyến khích các thành viên dành ít nhất một buổi mỗi tuần hoàn toàn không liên quan đến máy tính, có thể là tập thể dục, nấu ăn hay đơn giản là ra ngoài đi dạo. Việc này nghe đơn giản nhưng lại là yếu tố quyết định ai trụ được lâu dài với công việc remote, ai thì bỏ cuộc sau vài năm vì cảm giác cạn kiệt năng lượng.
Một case thực tế từ đội ngũ chúng tôi
Có một bạn trong nhóm, gọi tắt là H., từng làm lập trình viên full-time và không có ý định làm thêm gì khác. Sau khoảng một năm làm remote, H. bắt đầu cảm thấy công việc lặp lại, thiếu động lực. Chúng tôi gợi ý H. thử viết vài bài chia sẻ kỹ thuật trên blog cá nhân, ban đầu chỉ để giải tỏa, không nghĩ đến chuyện kiếm tiền.
Sau khoảng nửa năm, blog của H. bắt đầu có lượng truy cập ổn định nhờ vài bài viết được chia sẻ lại trong cộng đồng lập trình viên. H. bắt đầu đặt quảng cáo và nhận thêm vài hợp đồng viết bài kỹ thuật cho các công ty khác. Đến giờ, khoản thu nhập phụ này tuy chưa lớn nhưng ổn định mỗi tháng, gần giống mô hình mà chúng tôi từng phân tích khi bàn về cách xây dựng thu nhập thụ động song song với công việc chính. Câu chuyện của H. không đặc biệt, nhưng nó cho thấy kinh nghiệm học tập, làm việc và kiếm tiền online không cần bắt đầu bằng một kế hoạch hoành tráng, mà có thể xuất phát từ một việc nhỏ được duy trì đều đặn.
Vài điều chúng tôi muốn nhắn gửi
Làm việc từ xa trong ngành công nghệ mang lại tự do, nhưng tự do đi kèm trách nhiệm tự quản lý bản thân nhiều hơn hẳn so với làm việc tại văn phòng truyền thống. Chúng tôi tin rằng thứ giúp một người trụ vững và phát triển lâu dài không phải là công cụ đắt tiền hay mẹo hay ho nào cả, mà là việc xây dựng được nhịp điệu riêng cho việc học, việc làm và cả việc kiếm thêm thu nhập, rồi kiên trì giữ nhịp điệu đó qua thời gian. Nếu bạn đang trong giai đoạn loay hoay tìm cách cân bằng những điều này, hy vọng những chia sẻ trên từ chính trải nghiệm của đội ngũ bên mình sẽ giúp bạn rút ngắn được phần nào chặng đường thử và sai.