Top 5 lưu ý về marketing số và kiếm tiền online
admin
Top 5 lưu ý về marketing số và kiếm tiền online là nhóm câu hỏi chúng tôi nhận được khá đều đặn trong các buổi tư vấn cho nhóm nhỏ và doanh nghiệp vừa tại Việt Nam. Điều khiến đội ngũ chúng tôi chú ý không nằm ở số lượng câu hỏi. Nó nằm ở kiểu thất bại cứ lặp lại mãi. Phần lớn người có nền tảng kỹ thuật không vấp vì thiếu công cụ. Họ vấp vì lao đi quá nhanh trong khi vẫn chưa hiểu khách hàng thật sự là ai.
Bạn có thể viết automation rất gọn. Bạn đọc báo cáo rất nhanh. Bạn nối được đủ loại nền tảng với nhau trong một buổi chiều. Nhưng chỉ vài tháng sau, ngân sách quảng cáo bay mất mà đơn hàng vẫn không xuất hiện. Chúng tôi viết bài này để gom lại đúng năm lưu ý cốt lõi. Mỗi mục đều có tiêu chí chọn rõ ràng, phù hợp với ai, và cả mặt hạn chế để bạn không tự vẽ cho mình một viễn cảnh quá đẹp.
Vì sao dân công nghệ hay mắc kẹt ở giai đoạn đầu?
Nói ngắn cho dễ hình dung, marketing số là dùng các kênh trực tuyến để tiếp cận khách và bán hàng. Nó gồm nội dung, quảng cáo, đo lường và tự động hoá quy trình. Người có nền tảng kỹ thuật nắm lợi thế khá rõ. Họ hiểu công cụ, đọc được dữ liệu, và tự động hoá được nhiều bước thủ công.
Nhưng cũng chính lợi thế đó lại tạo ra một cái bẫy quen thuộc. Bạn dựng hệ thống trước khi biết khách thật sự cần gì. Bạn làm landing page, gắn pixel, nối CRM, chạy thử ba kênh cùng lúc. Trong khi đó, bạn chưa từng ngồi nói chuyện tử tế với mười khách thật.
Kết quả là hệ thống chạy trơn tru, báo cáo gọn gàng, nhưng tỉ lệ chuyển đổi gần như bằng không. Đội ngũ chúng tôi từng chứng kiến một nhóm kỹ thuật hoàn thiện pipeline tự động trong hai tuần. Họ mất thêm ba tháng mới nhận ra sản phẩm của mình không ai cần ở mức giá đã đặt.
Nhìn lại, ba lỗi xuất hiện nhiều nhất là chạy quảng cáo khi chưa có nội dung, chọn kênh theo trào lưu thay vì theo khách, và đo sai chỉ số. Cả ba đều xuất phát từ một gốc chung. Đó là mong muốn tăng tốc quá sớm. Bạn có thể xem thêm kinh nghiệm học tập và kiếm tiền online cho dân IT để thấy giai đoạn đầu nên đi chậm ở chỗ nào.
Lưu ý 1: Chọn kênh theo chỗ khách đang ở
Một nhóm khách của chúng tôi làm phần mềm cho doanh nghiệp. Họ dành hẳn sáu tháng sản xuất nội dung ngắn trên một mạng xã hội giải trí. Video đăng đều đặn, lượng xem khá ổn, nhưng không có hợp đồng nào được ký.
Lý do đơn giản đến mức khó tin. Người ra quyết định mua phần mềm không lướt kênh đó để tìm nhà cung cấp. Họ tìm trên công cụ tìm kiếm, hỏi trong nhóm chuyên môn, hoặc chờ người quen giới thiệu. Kênh mà nhóm kia chọn giúp tạo nhận diện, nhưng không ai chốt đơn ở đó.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, ba tiêu chí để chọn kênh là thời gian tới kết quả, chi phí thử, và khả năng đo lường. Quảng cáo trả tiền cho tín hiệu trong vài ngày. Nội dung tìm kiếm thường cần vài tháng mới nhúc nhích. Chi phí thử là số tiền tối thiểu bạn có thể bỏ ra trước khi cam kết dài hạn. Khả năng đo lường nghĩa là bạn gắn được nguồn khách về từng kênh cụ thể.
Với freelancer hoặc nhóm một hai người, cách chọn hợp lý là chỉ chạy một kênh chính và một kênh phụ. Hai kênh là đủ để bạn đào sâu. Nếu tệp khách của bạn là doanh nghiệp, kênh giải trí gần như vô dụng cho việc chốt đơn. Nó vẫn tốt cho việc xây nhận diện thương hiệu, chỉ có điều đừng kỳ vọng doanh thu từ đó.
Một lưu ý nữa về công cụ. Khi cân nhắc phần mềm hỗ trợ nội dung, chúng tôi thường khuyên bạn đọc kỹ cách ứng dụng AI cho phòng marketing để cắt chi phí vận hành trước khi ký gói trả phí dài hạn. Nhiều nhóm trả tiền cho ba công cụ cùng lúc, rồi cuối cùng chỉ dùng đều đặn một cái.
Lưu ý 2: Kiếm tiền online chỉ bền khi có tài sản số tích luỹ
Bạn cần phân biệt hai loại thu nhập rất khác nhau. Thu nhập tuyến tính là đổi giờ lấy tiền, ví dụ nhận dự án, viết bài thuê, chạy dịch vụ tính theo giờ. Dừng làm là dừng tiền. Tài sản tích luỹ là thứ vẫn tạo thu nhập khi bạn ngừng tay. Một bài viết lên top tìm kiếm là tài sản. Một danh sách email đủ lớn cũng là tài sản. Một cộng đồng đã có niềm tin cũng vậy.
Chúng tôi không khuyên bạn bỏ hết việc đổi giờ ngay lập tức. Giai đoạn đầu bạn vẫn cần tiền mặt để sống và để tái đầu tư. Nhưng nếu sau vài năm mà toàn bộ thu nhập vẫn phụ thuộc vào số giờ bạn bỏ ra, thì bạn đang làm nghề tự do chứ chưa xây được gì bền.
Tiêu chí đánh giá một việc có phải tài sản hay không khá đơn giản. Bạn tự hỏi: sau sáu tới mười hai tháng, nếu tôi dừng làm việc này, nó còn tạo ra tiền không? Một bài viết chuẩn tìm kiếm có thể trả lời là có. Một hợp đồng viết nội dung theo tháng thì câu trả lời là không, vì hết tháng là hết tiền.
Hạn chế thật phải nói thẳng. Ba tới sáu tháng đầu gần như không có đồng nào. Đây chính là lý do nhiều người bỏ giữa đường. Họ quen cảm giác được trả tiền cuối tháng. Khi thấy tháng thứ hai tài khoản vẫn trống, họ quay lại nhận việc đổi giờ cho chắc.
Không sai về mặt sinh tồn. Nhưng nếu chọn vậy thì đừng kỳ vọng có thu nhập thụ động. Mẹo từ đội ngũ là tách rõ hai nguồn tiền. Một nguồn lo sinh hoạt hàng tháng. Một nguồn nuôi tài sản số. Đừng trộn lẫn rồi lấy tiền sinh hoạt đắp vào việc xây tài sản, vì bạn sẽ căng thẳng và bỏ cuộc giữa chừng.
Lưu ý 3: Đo lường đúng chỉ số, đừng nhầm lượt xem với doanh thu
Đây là chỗ dân công nghệ hay tự lừa mình nhất, vì chúng ta đều thích những con số tăng đẹp. Lượt xem là số người thấy nội dung. Đầu mối khách hàng, hay còn gọi là lead, là số người để lại thông tin. Hai con số này chênh nhau rất xa và mang ý nghĩa hoàn toàn khác.
Người theo dõi là sự chú ý. Khách trả tiền là hành động mua. Tỉ lệ nhấp cao chỉ nói tiêu đề của bạn hấp dẫn, chứ không nói sản phẩm tốt. Nhầm lẫn giữa các cặp chỉ số này khiến nhiều nhóm báo cáo rất đẹp mà tài khoản ngân hàng vẫn trống.
Tiêu chí chọn chỉ số của chúng tôi gói trong một câu. Chỉ số phải gắn được với tiền, hoặc gắn được với bước tiếp theo trong phễu. Phễu là đường đi của khách từ lúc chưa biết bạn cho tới lúc trả tiền. Nếu một con số không nằm trên đường đó, nó chỉ để báo cáo cho vui.
Với người mới, chúng tôi đề xuất bộ năm chỉ số tối thiểu. Đó là chi phí cho một đầu mối khách hàng, tỉ lệ chuyển từ đầu mối sang khách thật, giá trị đơn trung bình, số ngày từ lúc khách để lại thông tin tới lúc chốt, và tỉ lệ khách quay lại mua lần hai nếu mô hình của bạn có bán lại. Bạn có thể tham khảo thêm bộ chỉ số và công cụ marketing cần chuẩn bị nếu muốn một khung đầy đủ hơn cho cả phòng marketing.
Điểm quan trọng là đừng học thuộc danh sách. Hãy chọn ba chỉ số mà bạn thực sự hành động được, rồi theo dõi chúng đều đặn mỗi tuần. Một chỉ số bạn hiểu và sửa được luôn có giá trị hơn năm chỉ số bạn chỉ để ngắm.
Lưu ý 4: Nội dung phải phục vụ phễu, không phải để cho có bài
Mỗi bài bạn viết nên phục vụ đúng một tầng của phễu. Tầng nhận biết dành cho người chưa biết bạn. Tầng cân nhắc dành cho người đã so sánh vài lựa chọn. Tầng chốt dành cho người gần như đã quyết. Nếu bạn trộn cả ba vào một bài, khách sẽ bối rối và bỏ đi.
Người chưa biết bạn đọc thấy bảng giá sẽ rời trang ngay. Người sắp mua lại phải đọc ba đoạn giải thích khái niệm cơ bản mà họ đã biết từ lâu. Tiêu chí rõ nhất là mỗi bài chỉ nên có một mục tiêu chuyển đổi duy nhất. Đó là việc bạn muốn người đọc làm sau khi đọc xong. Đừng nhồi ba lời kêu gọi khác nhau vào cuối bài.
Hạn chế thật của nội dung thuần đuổi traffic là lead rác. Đây là những người để lại thông tin nhưng không có nhu cầu thật, thường đến từ nội dung quá chung chung. Bạn có thể nhận một trăm đầu mối mà không chốt được ai. Đội bán hàng sẽ kiệt sức vì gọi những cuộc vô ích.
Cách lọc của chúng tôi là đặt một câu hỏi sàng lọc ngay trong biểu mẫu đăng ký. Ví dụ: “Bạn cần giải quyết việc này trong tháng này hay đang tìm hiểu?”. Câu trả lời giúp bạn biết ai đáng gọi trước. Bạn cũng nên để ý cách công nghệ đang thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, vì hành vi đọc nội dung thay đổi khá nhanh qua từng năm.
Lưu ý 5: Tự động hoá vừa đủ, dùng công cụ đúng chỗ
Dân công nghệ dễ rơi vào hai thái cực. Một là tự động hoá mọi thứ, kể cả những việc cần con người. Hai là không tự động gì cả và làm tay tới kiệt sức. Cả hai thái cực đều tốn tiền và tốn thời gian như nhau.
Những việc nên tự động gồm email nhắc lại cho người đã để lại thông tin, đăng bài theo lịch, và tổng hợp báo cáo số mỗi tuần. Ba việc này lặp đi lặp lại, ít cần phán đoán nên giao cho máy là hợp lý.
Những việc không nên tự động là chăm sóc khách phức tạp và chốt đơn giá trị cao. Khi khách hỏi về điều kiện riêng hoặc đang cân nhắc vài phương án, một câu trả lời máy sẽ làm họ mất niềm tin gần như ngay lập tức. Với đơn lớn, con người vẫn là người chốt cuối cùng.
Tiêu chí chọn công cụ mà chúng tôi luôn nhắc khách hàng gồm ba điểm. Có gói miễn phí để thử. Xuất được dữ liệu của mình ra. Và không khoá dữ liệu khi bạn ngừng trả phí. Điểm cuối quan trọng hơn bạn tưởng. Nhiều nhóm trả phí hai năm, tới lúc đổi công cụ mới phát hiện không lấy được danh sách khách ra ngoài.
Thay vì cam kết tính năng của từng sản phẩm cụ thể, chúng tôi chia theo nhóm chức năng cho dễ chọn. Có nhóm gửi email và nuôi dưỡng khách. Có nhóm quản lý thông tin khách hàng dạng nhẹ. Có nhóm đo lường gắn nguồn khách. Mỗi nhóm bạn chỉ cần một công cụ, đừng để chồng chéo nhau.
Nên tự làm hay thuê ngoài?
Đây là câu chúng tôi được hỏi nhiều nhất trong các buổi tư vấn. Bạn nên tự làm khi ngân sách còn thấp, sản phẩm đang trong giai đoạn thử nghiệm, và bạn cần hiểu khách trước khi giao việc cho ai. Ở giai đoạn này mục tiêu không phải tăng trưởng. Mục tiêu là học xem ai mua và vì sao họ mua.
Bạn nên thuê ngoài khi đã có sản phẩm bán được, cần mở rộng, và thiếu người vận hành liên tục. Lúc đó bạn đã biết mình cần gì nên việc đánh giá nhà cung cấp cũng dễ dàng hơn nhiều.
Về hợp đồng, chúng tôi khuyên luôn có giai đoạn thử ngắn hạn trước khi ký dài hạn. Và nên gắn một phần phí với kết quả ở mức hợp lý, đừng gắn toàn bộ. Nếu bên làm chỉ nhận phí theo kết quả, họ sẽ chọn cách nhanh và rẻ. Đôi khi cách đó làm hại thương hiệu của bạn về lâu dài.
Nếu bạn muốn hình dung đầy đủ hơn về cách phối hợp công cụ trong một phòng marketing, bài viết về việc cắt chi phí vận hành chiến dịch mà không giảm hiệu suất là phần đọc nối tiếp khá hợp.
Chi phí và thời gian tới kết quả trong ngữ cảnh Việt Nam
Chúng tôi cố tình không đưa con số tuyệt đối, vì chi phí thay đổi khá nhiều theo ngành và thời điểm. Bạn có thể tham khảo khung tham chiếu sau rồi tự đối chiếu với trường hợp của mình.
- Chạy thử quảng cáo một kênh: vài trăm nghìn tới vài triệu đồng mỗi ngày, tín hiệu thường xuất hiện sau vài ngày nhưng phải tự kiểm chứng theo ngành và mùa.
- Nội dung tìm kiếm: chi phí thấp nếu tự viết và cao hơn nếu thuê, thời gian thấy kết quả thường từ ba tới sáu tháng, phụ thuộc khá nhiều vào độ cạnh tranh của từ khoá.
- Email marketing: thường có gói miễn phí cho danh sách nhỏ, cho tín hiệu trong một tới hai tháng, nhớ đọc kỹ giới hạn của gói miễn phí trước khi dùng.
- Khoá học hoặc tư vấn để lấp kiến thức: chi phí thấp tới trung bình, không đo được ngay, nên kiểm chứng bằng kết quả thực tế của người dạy.
Có một rủi ro rất hay gặp là ngân sách quảng cáo tăng nhưng chuyển đổi không tăng. Nguyên nhân thường không nằm ở quảng cáo mà ở trang đích. Trang đích yếu là trang khách đáp xuống sau khi bấm quảng cáo. Nếu nó không trả lời được ba câu hỏi bán gì, cho ai, giá bao nhiêu thì bạn chỉ đang mua thêm lượt bấm vô ích mỗi ngày.
Sai lầm khiến dân công nghệ mãi không có lãi
Ba sai lầm dưới đây đủ để một dự án tốt không bao giờ có lãi. Thứ nhất là đổ tiền vào quảng cáo khi chưa có sản phẩm rõ ràng và chưa biết khách là ai. Bạn không thể tối ưu một thứ chưa được định hình. Hãy bán thủ công cho vài khách đầu tiên trước, rồi mới dùng tiền để nhân bản.
Thứ hai là ôm quá nhiều kênh cùng lúc. Mỗi kênh có luật riêng và nhịp riêng. Làm năm kênh nửa vời thua một kênh làm tới nơi. Chúng tôi từng thấy một nhóm duy trì bốn kênh, cuối cùng không kênh nào đủ dữ liệu để biết có hiệu quả hay không.
Thứ ba là dùng công cụ xịn nhưng không có quy trình trả lời khách trong vòng hai mươi tư giờ. Đây là lỗi tốn tiền nhất mà ít ai nhận ra. Bạn trả tiền để có đầu mối rồi để nguội mất. Một đầu mối nguội gần như mất trắng.
Lộ trình 30 ngày để bắt đầu đúng hướng
Tuần đầu, bạn chọn một kênh và một sản phẩm để thử, đừng chọn nhiều. Viết năm nội dung trải đều ba tầng phễu. Hai bài cho người chưa biết bạn. Hai bài cho người đang so sánh. Một bài cho người gần chốt.
Tuần hai và ba, bạn chạy ngân sách nhỏ, đo năm chỉ số tối thiểu đã nêu ở trên, và ghi lại phản hồi của khách. Phần ghi lại phản hồi quan trọng hơn bạn nghĩ. Nó cho bạn biết khách dùng từ ngữ gì và lo điều gì. Nhờ đó bạn sửa nội dung cho khớp với cách họ nói.
Tuần thứ tư, bạn cắt kênh không hiệu quả và dồn nguồn lực cho kênh có tín hiệu chuyển đổi. Chỉ một kênh thôi. Mọi con số trong lộ trình này là khung tham khảo, bạn cần điều chỉnh theo ngành và tệp khách thật của mình vì không có hai thị trường giống nhau.
Câu hỏi thường gặp
Không có vốn thì có kiếm tiền online bằng marketing số được không?
Được, nếu bạn đổi vốn bằng thời gian. Bạn tự viết nội dung, tự chạy kênh miễn phí và tự trả lời khách. Đổi lại, thời gian tới kết quả sẽ dài hơn nhiều. Khó nhất là giai đoạn đầu không có tiền mà vẫn phải kiên trì mỗi ngày.
Nên bắt đầu với tìm kiếm, quảng cáo hay nội dung ngắn trước?
Việc này phụ thuộc khách của bạn ở đâu và bạn chịu được bao lâu không có kết quả. Muốn tín hiệu nhanh và có ngân sách thử thì chọn quảng cáo. Chịu được vài tháng và muốn tài sản tích luỹ thì chọn nội dung tìm kiếm. Muốn xây niềm tin nhanh bằng hình ảnh thì chọn nội dung ngắn.
Bao lâu thì biết kênh mình chọn có hiệu quả?
Với quảng cáo, bạn thường thấy tín hiệu trong vài ngày tới vài tuần. Với nội dung tìm kiếm, hãy cho nó ít nhất ba tới sáu tháng. Nếu sau khoảng đó vẫn không có đầu mối nào, khả năng cao vấn đề nằm ở sản phẩm hoặc trang đích chứ không phải ở kênh.
Cần bao nhiêu chỉ số để đánh giá một chiến dịch là đủ?
Năm chỉ số là đủ cho người mới, nhiều hơn sẽ khiến bạn phân tán. Điều quan trọng là bạn phải hành động được với từng chỉ số chứ không chỉ để nhìn cho đẹp báo cáo.
Khi nào nên thuê ngoài thay vì tự làm marketing?
Khi bạn đã bán được và biết khách của mình là ai. Lúc đó thuê ngoài giúp bạn mở rộng nhanh hơn. Còn khi chưa biết khách là ai, thuê ngoài chỉ làm bạn tốn tiền để học lại điều mà bạn phải tự hiểu.
Nếu chỉ nhớ một điều sau khi đọc xong, hãy nhớ điều này. Bán thủ công cho mười khách thật trước khi mở bất kỳ công cụ nào. Mười cuộc trò chuyện đó dạy bạn nhiều hơn mọi bảng báo cáo. Đội ngũ chúng tôi vẫn làm vậy mỗi khi thử một sản phẩm mới. Đó là bước ít tốn kém nhất mà lại hiệu quả nhất trong toàn bộ quy trình.